Çölyak Hastalığı Nedir?

Çölyak hastalığı, buğday, arpa ve çavdarda bulunan gluten adlı proteine karşı bağışıklık sisteminin anormal tepkisi sonucu ortaya çıkan kronik bağırsak hastalığıdır.
Gluten alımı ince bağırsak yüzeyindeki villus adı verilen yapıların zarar görmesine yol açar, bu da besin emilimini bozar.
Tedavi edilmediğinde vitamin ve mineral eksiklikleri, kansızlık, kemik erimesi gibi sistemik sorunlar gelişebilir.

Çölyak Hastalığının Belirtileri

Belirtiler kişiden kişiye değişse de, en sık görülen semptomlar şunlardır:

• Kronik ishal veya kabızlık

• Karın ağrısı, şişkinlik ve gaz

• Kilo kaybı veya gelişme geriliği

• Halsizlik, kansızlık

• Ağız aftları ve ciltte döküntüler
  Bazı hastalarda belirti çok hafif olabilir; bu nedenle erken tanı büyük önem taşır.

Tanı Yöntemleri

Çölyak hastalığının tanısı için öncelikle kanda gluten duyarlılığına yönelik antikor testleri (anti-TTG, EMA) yapılır.
Pozitif sonuç alınması halinde tanı endoskopik biyopsi ile doğrulanır.
Bazı durumlarda genetik testler (HLA-DQ2, HLA-DQ8) de destekleyici bilgi sağlar.
Tanı sürecinde hastanın glutensiz diyete başlamaması gerekir, aksi halde test sonuçları yanlış çıkabilir.

Tedavi ve Beslenme Yaklaşımı

Çölyak hastalığının bilinen tek tedavisi ömür boyu glutensiz diyet uygulamaktır.
Bu diyette buğday, arpa, çavdar ve yulaf içeren tüm gıdalardan kaçınılmalıdır.
Diyetin yanı sıra, eksikliği saptanan vitamin ve mineraller (özellikle demir, B12, D vitamini) desteklenmelidir.
Uygun diyetle bağırsak yüzeyi 6–12 ay içinde iyileşmeye başlar.

Çölyak Hastalığıyla Yaşam

Glutensiz yaşam başlangıçta zor görünse de doğru rehberlik ve eğitimle sürdürülebilir hale gelir.
Glutensiz unlar, tahıllar ve alternatif ürünlerin artması, hastaların sosyal yaşamını kolaylaştırmıştır.
Düzenli doktor kontrolleri ve diyetisyen desteği, hastalığın kontrol altında tutulmasını sağlar.